ਲਖਨਊ : ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਦਾਨ ਦਾ ਕਥਿਤ ਗਬਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਐੱਸ ਆਈ ਟੀ (ਸਿਟ) ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਕਦੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅੱਠ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੱਡੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਿਪਰੋਟ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਨਾ, ਗਿਣਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵੇਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣਾ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸੀ ਸੀ ਟੀ ਵੀ ਫੁਟੇਜ਼ ਨੂੰ 180 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਐੱਸ ਓ ਪੀਜ਼) ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਤੀਰਥ ਖੇਤਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਚੰਪਤ ਰਾਏ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਰਾਈਵਰ ਰਾਮਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ ਉਰਫ਼ ਟੀਨੂੰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਈ ‘ਹੁੰਡੀਆਂ’ (ਦਾਨ ਬਕਸੇ) ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹੁੰਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਾਬੀਆਂ ਟੀਨੂੰ ਕੋਲ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਨਕਦੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਕਾਰਨ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਟਰੱਸਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ 2025 ਵਿੱਚ ਟਰੱਸਟ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਦਾਨ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤ ਹੈ।
ਮੰਦਰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਅਨਿਲ ਮਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਗੋਵਿੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ (ਐੱਸ ਓ ਪੀਜ਼) ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਐੱਸ ਓ ਪੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਰੈੱਸ ਕੋਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ-ਗਿਣਤੀ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜੇਬਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਸੈਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਐੱਸ ਆਈ ਐੱਸ) ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਗਾਰਡ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ, ਦਾਨ-ਗਿਣਤੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਤਲਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਜਾਂਚਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਿੱਟ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਗਿਣਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸੀ ਸੀ ਟੀ ਵੀ ਫੁਟੇਜ਼ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ 180 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਿਰਫ 45 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਿਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਗਿਣਤੀ ਇੰਚਾਰਜ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਨੂੰ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚੋਟੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਦੁਆਰਾ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਗਬਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 7 ਜੂਨ ਨੂੰ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ‘ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਡਿਟ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਆਇਆ,’ ਰਾਏ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ 13 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਐੱਸ ਆਈ ਟੀ ਰਾਏ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਐੱਸ ਆਈ ਟੀ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਦਾਨ ਗਬਨ, ਸਪੱਸ਼ਟ ਖਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਅਣਗਹਿਲੀ ਦੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਦਿਨ ਲੱਗੇ। ਇਹ ਵੇਰਵੇ 23 ਜੂਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਇਸ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਐੱਸ ਆਈ ਟੀ ਵੱਲੋਂ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 25 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐੱਫ ਆਈ ਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਠ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ ਸ਼ੁਕਲਾ, ਅਨੁਕਲਪ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਲਵਕੁਸ਼ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ, ਕਰੁਣੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ, ਰਾਮਸ਼ੰਕਰ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਸੁਭਾਸ਼ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਅਤੇ ਰਾਮਸ਼ੰਕਰ ਯਾਦਵ ਉਰਫ਼ ਟੀਨੂੰ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੀਨੂੰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਹਿ-ਮੁਲਜ਼ਮ ਮਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੀ ਨਕਦੀ-ਗਿਣਤੀ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਅੱਠ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 80 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਨਕਦ, ਕੁਝ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਸਮੇਤ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਐੱਸ ਆਈ ਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਨ ਗਿਣਤੀ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਤੋਂ 2.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।
