ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ ਲੋਕਲ ਬਾਡੀਜ਼ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਕਮਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਇਹ ਜਿੱਤ ਕਾਂਗਰਸ ਉੱਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਫ 0.94 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2273 ਵਾਰਡਾਂ ‘ਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਨਕ ਬੇਚੈਨੀ ਤੇ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। 10,235 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ 4,179 ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 3,613 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਈ ਵੀ ਐੱਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਖਾਮੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੱਗਭੱਗ 40.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 35.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ। 2019-21 ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 7,474 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 2,666 ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਲੱਗਭੱਗ 35.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ। ਹੁਣ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਵਾਰਡ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਪੰਜ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 40.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 35.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੁੱਲ ਪਈਆਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਰਿਹਾ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ 35.19 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ 34.25 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ। ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵੋਟ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 27.38 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਹੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਡ ਜਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਲੀਡ ਰਹੀ, ਪਰ ਕੁੱਲ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਰਿਹਾ।
ਨਤੀਜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀਆਂ 10 ਨਗਰ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਸਿਰਫ ਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿੱਚ। ਬਾਕੀ ਨਿਗਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਜਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬੋਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੀਆਂ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ਵਾਲੇ ਨਤੀਜੇ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਹਲਕਾ ਹੈ। 65 ਮੈਂਬਰੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 36 ਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ 20 ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸੱਤ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮਦਨ ਰਾਠੌੜ ਦੇ ਹਲਕੇ ਪਾਲੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ। 65 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 29, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 21 ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 15 ਜਿੱਤੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਝਾਲਾਵਾੜ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 45 ਵਿੱਚੋਂ 29 ਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਸਿਰਫ 13 ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਗਈ। ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ 80 ਵਿੱਚੋਂ 37 ਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਭਾਜਪਾ ਨੇ 32 ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ 11 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਅਜਮੇਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਆਰ ਐੱਸ ਐੱਸ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੋਵਾਂ ਨੇ 44-44 ਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਰਡ ਦੇ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਹੋਣਗੇ। ਭਾਜਪਾ ਅਲਵਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 80 ਵਿੱਚੋਂ 42 ਵਾਰਡ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬਹੁਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਜਪਾ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮ ਮੇਘਵਾਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਪਾਣੀ ਭਰਨਾ, ਓਵਰਫਲੋਅ ਹੋ ਰਹੇ ਨਾਲੇ, ਕੂੜਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦੇ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਚੋਣਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਕ ਅਤੇ ਡਰੇਨੇਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਭਰੀਆਂ। ਫਿਰ ਵੀ ਨਤੀਜੇ ਭਜਨ ਲਾਲ ਸ਼ਰਮਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸਥਾਨਕ ਬੇਚੈਨੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਜ਼ਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪੇਂਡੂ ਵੋਟਰ, ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਇੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
