ਲੁਧਿਆਣਾ : ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋ. ਡਾ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਕਸ ਦੇ 208ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਕਰਵਾਏ ਗਏ ਸੈਮੀਨਾਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਇਆ।ਲਾਭ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਟਕਰਾਵਾਂ, ਪਰਮਾਣੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਧਦੇ ਖਤਰੇ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪਰਿਆਵਰਣ ਸੰਕਟਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮ ਲੁੱਟ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਸ ਤੱਕ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਰੱਖੀ, ਸਗੋਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੁਣੌਤੀ ਸਿਰਫ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਦ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਭ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿਆਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋਵੇ।
ਮਾਰਕਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜਕ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸਿਧਾਂਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਜ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਦੁੱਖ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹਨ।ਉਹਨਾ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੱਸਿਆ।ਪ੍ਰੋ. ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਧਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਅਬਾਦੀ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਦੌਲਤ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਅਕਸਰ ਕੁਦਰਤੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ੇ ਲਈ ਟਕਰਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ।ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਆਰਥਿਕ ਰੁਝਾਨਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੇਂਦਰਤ ਨੀਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਵਧੀ ਹੈ, ਅਸਲ ਤਨਖਾਹਾਂ ਘਟੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਘੱਟੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ‘ਅਖੌਤੀ ਲੇਬਰ ਸੁਧਾਰ’ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਲੇਬਰ ਕੋਡ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੀਅਨ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਹੱਕ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾ ਦੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕ ਸੰਕਟ ਵਧਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਰੀਬ ਹੋਰ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਧਕੇਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਬੀਜ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ।ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਕ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾਪੂਰਨ ਸਮਾਜ ਸਿਰਫ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ਹੈ।ਉਹਨਾ ਮਸਨੂਈ (ਏ ਆਈ) ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏ ਆਈ ਕੋਲ ਫੈਸਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਏ ਆਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਹੇਠ ਹੀ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਉਪਯੋਗ ਚੰਗੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਹੋਰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੀ ਪੀ ਮੌੜ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਕੱਤਰ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ ਲੁਧਿਆਣਾ), ਰਮੇਸ਼ ਰਤਨ, ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਐੱਮ ਐੱਸ ਭਾਟੀਆ, ਚਮਕੌਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਡਾ. ਅਰੁਣ ਮਿਤਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਵਕਤਾ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗ ਲਿਆ।
