ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ (ਨ ਜ਼ ਸ)-ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਆਖਰ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਅਣਸੁਲਝੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂਬਾਤਾਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਹੀਬੰਦ ਕੀਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੈਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਟੀਚਿਆਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ-ਈਰਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣਾ, ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ। ਦਰਅਸਲ, ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਰੰਪ ਟੀਚੇ ਬਦਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ ਜੰਗ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਈਰਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਮੀਰ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ, ਜੋ ਕਿ 2018 ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਵੱਲੋਂ 2015 ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਈਰਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਆਸੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਮੱਦਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਫੌਜੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਟਰੰਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਹੱਲ ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਚਰਚਾ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ‘ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਿਵਲੀਅਨ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੁੰ ਵੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸਮਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਪਰ ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੇਂਦਰੀ ਉਦੇਸ਼ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਮੂਹਾਂ ਲਈ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਈਰਾਨੀ ਸਮਰਥਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਆਰਥਿਕ ਨਤੀਜਾ ਹਾਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਲੱਗਭੱਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਲ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜਲਡਮਰੂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਤਹਿਰਾਨ ਨੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੰਘਰਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਫੌਜਾਂ ਨੇ 700 ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਫੋਰਸ ਸਾਈਟਾਂ, 500 ਕਮਾਂਡ-ਐਂਡ-ਕੰਟਰੋਲ ਸਹੂਲਤਾਂ, 450 ਲਾਂਚਰਾਂ, 250 ਹਵਾਈ-ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, 250 ਯੂਏਵੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ 155 ਜਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਫਿਰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ। ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਡਰੋਨਾਂ ਨੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ, ਯੂ ਏ ਈ, ਕੁਵੈਤ, ਬਹਿਰੀਨ, ਕਤਰ, ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਓਮਾਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
