ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ’ਚ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 5 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਪਤ

ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਭਾਰਤ ਨੇ 2024-25 ਵਿੱਚ ‘ਇੰਡੀਅਨ ਮੇਡ ਫੌਰਨ ਲਿਕਰ’ ਦੇ 40 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਸ ਵੇਚੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 12.5 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ 22ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤਸਵੀਰ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੀਣ ਦੀ ਦਰ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਉਚ-ਖਪਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ‘ਕਨਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਅਲਕੋਹਲਿਕ ਬੇਵਰੇਜ ਕੰਪਨੀਜ਼’ ਵੱਲੋਂ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਘੋਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ, ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਇੱਕ ਉਦਾਰ ਪ੍ਰਚੂਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਲਾਗੂਕਰਨ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਨੀਤੀ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਲਾਗੂਕਰਨ ’ਤੇ ਬਣੀ ਹੈ। ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਨੇ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂ ਟੀ ਦੇ ਡੀ ਸੀ-ਕਮ-ਐਕਸਾਈਜ਼ ਐਂਡ ਟੈਕਸੇਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨਿਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਮਾਲੀਏ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੀ ਆਈ ਏ ਬੀ ਸੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੌਮੀ ਵਿਕਰੀ 2023-24 ਵਿੱਚ 39.62 ਕਰੋੜ ਕੇਸਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024-25 ਵਿੱਚ 40.17 ਕਰੋੜ ਕੇਸ ਹੋ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ 1.38% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਇਸ ਮਾਰਕੀਟ ’ਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਦਾ ਲਗਭਗ 58% ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਕੱਲੇ ਕਰਨਾਟਕ ਨੇ 6.88 ਕਰੋੜ ਕੇਸ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਨੇ 6.47 ਕਰੋੜ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨੇ 3.71 ਕਰੋੜ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ 3.55 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਨੇ 2.30 ਕਰੋੜ ਕੇਸ ਵੇਚੇ। ਉਤਰੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯੂ ਪੀ ਨੇ 2.51 ਕਰੋੜ ਕੇਸ (ਰੈਂਕ 6), ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ 1.37 ਕਰੋੜ (ਰੈਂਕ 9) ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 1.18 ਕਰੋੜ (ਰੈਂਕ 11) ਵੇਚੇ। ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 1.18 ਕਰੋੜ ਕੇਸ ਵੇਚੇ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਨਾਲੋਂ ਲਗਪਗ 6% ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜ ਹੈ, ਨੇ 2.72 ਕਰੋੜ ਕੇਸ ਵੇਚੇ ਅਤੇ 5ਵੇਂ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਅੰਕੜੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸਕੀ, ਰਮ, ਬ੍ਰਾਂਡੀ, ਜਿਨ, ਵੋਡਕਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਰ ਸਪਿਰਿਟਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਪੋਰਟਿਡ ਫੌਰਨ ਲਿਕਰ ਜਾਂ ਦੇਸੀ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਯੂ ਟੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਤਿੰਨੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ਐੱਲ, ਆਈ ਐੱਫ ਐੱਲ ਅਤੇ ਦੇਸੀ ਸ਼ਰਾਬ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਖਪਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਜਾਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਰਗੇ ਰਾਜ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ, ਆਬਾਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ 142 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ 40.17 ਕਰੋੜ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਕੌਮੀ ਖਪਤ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 0.28 ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ਐੱਲ ਕੇਸ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ 17.39 ਲੱਖ ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ਐੱਲ ਕੇਸ (2024-25) ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 12.5 ਲੱਖ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਗਭਗ 1.39 ਆਈ ਐੱਮ ਐੱਫ ਐੱਲ ਕੇਸ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕੌਮੀ ਔਸਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ 23.02 ਲੱਖ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਖਪਤ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਖਪਤ 1.84 ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 6.5 ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।