ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨੇ ਭਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿਜੌਰੀਆਂ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ (ਨ ਜ਼ ਸ)
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਫੰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਫੰਡਿੰਗ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 40 ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਚੰਦੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵਪਾਰਕ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤੀ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ‘ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫ਼ਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਫਾਰਮਜ਼’ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ 40 ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਕੁੱਲ ਚੰਦੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ, ਯਾਨੀ 872.538 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (62.36 ਫੀਸਦੀ), ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਦਾਨੀਆਂ ਨੇ 193.946 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (13.86 ਫੀਸਦੀ) ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕੁੱਲ ਦਾਨ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੱਗਭੱਗ 69 ਫੀਸਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਜੋ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਅਤੇ 2024-25 ਦੌਰਾਨ ਖੇਤਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨੇ ਗਏ ਚੰਦੇ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਕਟਰ-ਵਾਰ, ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਰਾਜ-ਵਾਰ ਵੰਡ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਦੇ ਪੈਨ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਉਪਲੱਬਧਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 67 ਖੇਤਰੀ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 40 ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫੰਡਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਕੇ. ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਡੀ ਐੱਮ ਕੇ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਵਿੱਚ 467 ਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 365.784 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023-24 ਵਿੱਚ, ਟੀ ਡੀ ਪੀ ਨੇ 172 ਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ 100.1889 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੰਦਾ ਐਲਾਨਿਆ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਡੀ ਐੱਮ ਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 184.96 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਐਲਾਨਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਈ ਐੱਸ ਆਰ ਸੀ ਪੀ ਨੇ 140 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਟੀ ਡੀ ਪੀ ਨੇ 83 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਚੰਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਚੰਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦਸ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ-ਏ ਆਈ ਡੀ ਐੱਮ ਕੇ (66 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ); ਬੀ ਜੇ ਡੀ (60 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ); ਜੇ ਐੱਮ ਐੱਮ (33 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ); ਜਨਸੈਨਾ (25 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ); ਜੇ ਡੀ ਯੂ (18 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ) ਅਤੇ ਆਈ ਯੂ ਐੱਮ ਐੱਲ (15 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ)।
ਕਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਚੰਦੇ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ ਐੱਮ ਕੇ, ਏ ਆਈ ਟੀ ਸੀ, ਜੇ ਐੱਮ ਐੱਮ, ਏ ਆਈ ਡੀ ਐੱਮ ਕੇ, ਐੱਲ ਜੇ ਪੀ (ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ), ਜੇ ਡੀ (ਯੂ), ਬੀ ਜੇ ਡੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2024-25 ਅਤੇ 2023-24 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੰਦੇ ਦੀ ਰਕਮ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀ ਆਰ ਐੱਸ, ਟੀ ਡੀ ਪੀ, ਜਨ ਸੈਨਾ ਪਾਰਟੀ, ਸੀ ਪੀ ਆਈ, ਜਨਨਾਇਕ ਪਾਰਟੀ, ਜੇ ਡੀ (ਐੱਸ) ਅਤੇ ਐੱਮ ਐੱਨ ਐੱਸ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।